شانه درد؛ علت‌ها، درمان بدون جراحی و انواع جراحی شانه

شانه درد پس از کمردرد و زانو درد، سومین مشکل شایع اسکلتی عضلانی است. شانه بیشترین دامنه حرکت را در میان مفاصل بدن دارد و همین ویژگی آن را آسیب‌پذیر می‌کند. در این مقاله با ساختار شانه، شایع‌ترین علت‌های درد، روش‌های تشخیص و درمان‌های غیرجراحی و جراحی آشنا می‌شوید.

ساختار شانه به زبان ساده

شانه از سه استخوان بازو، کتف و ترقوه تشکیل شده است. سر کروی استخوان بازو در حفره کم‌عمقی روی کتف قرار می‌گیرد؛ مثل توپ گلف روی سه‌پایه. پایداری این مفصل بیشتر از استخوان، به لابروم (حلقه غضروفی دور حفره)، کپسول مفصل و چهار تاندون روتاتور کاف وابسته است. این تاندون‌ها سر بازو را در حفره نگه می‌دارند و چرخش و بالا بردن دست را ممکن می‌کنند.

شایع‌ترین علت‌های شانه درد

علت شانه درد با سن و نحوه شروع آن ارتباط زیادی دارد.

آسیب روتاتور کاف

التهاب، ساییدگی یا پارگی تاندون‌های روتاتور کاف شایع‌ترین علت شانه درد بعد از چهل سالگی است. درد معمولاً در بالا بردن دست و شب‌ها بدتر است و ممکن است با ضعف همراه باشد. پارگی می‌تواند ناگهانی و پس از زمین خوردن باشد یا به‌تدریج در اثر فرسودگی ایجاد شود.

سندرم گیرافتادگی

در این حالت تاندون‌های روتاتور کاف و بورس روی آن هنگام بالا بردن دست زیر زائده آکرومیون کتف فشرده می‌شوند. کسانی که کارشان با دست بالای سر است، مثل نقاشان ساختمان، یا ورزش‌های پرتابی انجام می‌دهند، بیشتر درگیر می‌شوند.

شانه یخ‌زده

کپسول شانه ملتهب، ضخیم و جمع می‌شود و حرکت شانه در همه جهات به‌تدریج محدود می‌شود. شانه یخ‌زده بیشتر در سنین ۴۰ تا ۶۰ سالگی، در زنان و در افراد مبتلا به دیابت و بیماری تیروئید دیده می‌شود و سه مرحله دردناک، سفتی و بهبود دارد.

دررفتگی و ناپایداری

در جوانان، دررفتگی شانه پس از ضربه یا زمین خوردن شایع است. دررفتگی اول می‌تواند لابروم را پاره کند و زمینه دررفتگی‌های مکرر را فراهم کند.

آرتروز شانه

ساییدگی غضروف مفصل شانه در سالمندی یا پس از آسیب‌های قدیمی، باعث درد و خشکی پیشرونده می‌شود.

تشخیص شانه درد

ارتوپد با پرسیدن نحوه شروع درد و معاینه دقیق حرکات و قدرت شانه، اغلب به تشخیص نزدیک می‌شود. رادیوگرافی برای آرتروز و تغییرات استخوانی، سونوگرافی برای ارزیابی تاندون‌ها و ام‌آرآی برای بررسی دقیق پارگی تاندون و لابروم به کار می‌رود. فراموش نکنید که گاهی شانه درد منشأ گردنی دارد و دیسک گردن هم باید در نظر گرفته شود.

درمان بدون جراحی

بیشتر بیماران شانه درد بدون جراحی بهبود پیدا می‌کنند.

• اصلاح فعالیت و پرهیز موقت از حرکات دردناک بالای سر.
• داروهای ضدالتهاب در دوره کوتاه.
• فیزیوتراپی و تمرین‌های تقویت روتاتور کاف و عضلات کتف؛ پایه اصلی درمان.
• تزریق کورتون در موارد انتخاب‌شده برای کاهش التهاب و تسهیل فیزیوتراپی.
• در شانه یخ‌زده، تمرین‌های کششی منظم و گاهی هیدرودیلاتاسیون.

انواع جراحی شانه

اگر درمان غیرجراحی پس از چند ماه جواب ندهد یا آسیب از ابتدا شدید باشد، جراحی مطرح می‌شود. بیشتر جراحی‌های شانه امروز با آرتروسکوپی انجام می‌شوند که در مقاله آرتروسکوپی درباره آن توضیح داده‌ایم.

• ترمیم روتاتور کاف با انکرهایی که تاندون را به استخوان می‌دوزند.
• تثبیت شانه و ترمیم لابروم در دررفتگی‌های مکرر.
• آزادسازی آرتروسکوپیک کپسول در شانه یخ‌زده مقاوم.
• تعویض مفصل شانه، معمولی یا معکوس، در آرتروز پیشرفته و پارگی‌های غیرقابل ترمیم.

بهبود بعد از جراحی شانه

پس از بیشتر جراحی‌های شانه، چند هفته استفاده از آویز لازم است و توانبخشی در چند مرحله انجام می‌شود: ابتدا حرکات غیرفعال، بعد حرکات فعال و در نهایت تقویت. بهبود کامل پس از ترمیم روتاتور کاف ممکن است چند ماه طول بکشد. صبر و پایبندی به برنامه فیزیوتراپی، مهم‌ترین عامل نتیجه خوب است. درباره هزینه این جراحی‌ها در صفحه هزینه جراحی شانه توضیح داده‌ایم.

اگر به دنبال پزشک هستید، فهرست بهترین جراح شانه در تهران، بهترین جراح شانه در رشت و بهترین جراح شانه در کرج را ببینید. این مقاله زیرمجموعه راهنمای کامل ارتوپدی است.

پرسش‌های رایج

جمع‌بندی

شانه درد علت‌های متعددی دارد که مهم‌ترین آن‌ها آسیب روتاتور کاف، گیرافتادگی، شانه یخ‌زده، دررفتگی و آرتروز است. بیشتر بیماران با فیزیوتراپی و درمان‌های غیرجراحی بهتر می‌شوند و جراحی، که اغلب با آرتروسکوپی انجام می‌شود، برای پارگی‌های کامل، دررفتگی‌های مکرر و آرتروز پیشرفته است. تشخیص دقیق توسط ارتوپد و پایبندی به توانبخشی، کلید بهبود است.