شکستگی استخوان؛ علائم، کمک‌های اولیه، درمان و جوش خوردن استخوان

شکستگی یکی از رایج‌ترین دلیل‌های مراجعه به اورژانس و ارتوپد است. یک زمین خوردن ساده، تصادف یا ضربه ورزشی می‌تواند هر استخوانی را بشکند. درمان درست شکستگی، فقط بستن گچ نیست؛ هدف این است که استخوان در جای صحیح جوش بخورد و عضو عملکرد قبلی خود را بازیابد.

انواع شکستگی

ارتوپد شکستگی‌ها را بر اساس چند ویژگی دسته‌بندی می‌کند که روش درمان را تعیین می‌کند:

• بسته یا باز: در شکستگی باز، پوست پاره شده و خطر عفونت بالاست؛ این حالت اورژانسی است.
• بدون جابه‌جایی یا جابه‌جاشده.
• ساده یا چندتکه.
• داخل مفصلی یا خارج مفصلی؛ شکستگی‌هایی که به سطح مفصل می‌رسند دقت بیشتری در درمان لازم دارند.
• شکستگی استرسی که در اثر فشار تکراری و بدون ضربه مشخص ایجاد می‌شود.
• شکستگی پاتولوژیک که در استخوان ضعیف‌شده، مثلاً در پوکی استخوان یا تومور، رخ می‌دهد.

علائم شکستگی

• درد شدید در محل ضربه که با حرکت بیشتر می‌شود.
• ورم و کبودی.
• تغییر شکل یا کوتاه شدن عضو.
• ناتوانی در تحمل وزن یا حرکت دادن عضو.
• صدای ترق هنگام آسیب یا حس ساییده شدن استخوان‌ها.

کمک‌های اولیه

عضو آسیب‌دیده را تکان ندهید و در همان وضعیت با آتل موقت، مثلاً یک مقوای سفت یا تخته، ثابت کنید. یخ با فاصله پارچه ورم و درد را کم می‌کند. اگر زخم وجود دارد، با پارچه تمیز بپوشانید و سعی نکنید استخوان بیرون‌زده را جا بیندازید. در آسیب‌های گردن و کمر، مصدوم را جابه‌جا نکنید و با اورژانس تماس بگیرید.

درمان شکستگی

شکستگی‌های بدون جابه‌جایی و پایدار با آتل، گچ یا بریس درمان می‌شوند. اگر قطعات جابه‌جا شده باشند، ارتوپد ابتدا آن‌ها را بدون جراحی و با بی‌حسی جا می‌اندازد و سپس گچ می‌گیرد. در شکستگی‌های ناپایدار، داخل مفصلی، باز یا چندتکه، جراحی و تثبیت با پلاک و پیچ، میله داخل استخوان، سیم یا فیکساتور خارجی لازم است. هزینه این جراحی‌ها در صفحه هزینه جراحی شکستگی و پلاتین گذاری بررسی شده است.

شکسته‌بندی سنتی بدون عکس و ارزیابی پزشکی خطر جوش خوردن نادرست، کوتاهی عضو، محدودیت حرکت و حتی آسیب عروق و اعصاب را دارد. شکستگی باید توسط متخصص ارتوپدی درمان و با عکس‌های کنترلی پیگیری شود.

جوش خوردن استخوان

استخوان یکی از معدود بافت‌هایی است که بدون جای زخم ترمیم می‌شود. جوش خوردن معمولاً شش تا دوازده هفته طول می‌کشد و در کودکان سریع‌تر است. سیگار، دیابت کنترل‌نشده، سوءتغذیه، کمبود ویتامین دی و حرکت زودهنگام شکستگی ناپایدار، جوش خوردن را کند می‌کنند یا مانع آن می‌شوند.

بعد از گچ و جراحی

خشکی مفصل و ضعف عضلات بعد از باز کردن گچ طبیعی است و با تمرین‌ها و فیزیوتراپی برطرف می‌شود. درباره خارج کردن پلاتین هم باید بدانید که در بیشتر بزرگسالان ضرورتی ندارد؛ جزئیات آن را در صفحه هزینه خارج کردن پلاتین نوشته‌ایم.

در سالمندان، شکستگی‌ها اغلب نشانه پوکی استخوان است و باید آن را هم درمان کرد؛ مقاله پوکی استخوان را ببینید. برای یافتن ارتوپد، فهرست بهترین دکتر شکستگی استخوان در تهران، بهترین دکتر شکستگی استخوان در مشهد و بهترین دکتر شکستگی استخوان در اصفهان در دسترس است و این مقاله بخشی از راهنمای کامل ارتوپدی است.

پرسش‌های رایج

جمع‌بندی

شکستگی‌ها انواع مختلفی دارند و نوع آن روش درمان را تعیین می‌کند. شکستگی‌های پایدار با گچ و شکستگی‌های ناپایدار، باز یا داخل مفصلی با جراحی درمان می‌شوند. ثابت کردن عضو در کمک‌های اولیه، درمان توسط متخصص ارتوپدی، پرهیز از سیگار و پیگیری فیزیوتراپی، مهم‌ترین عوامل بهبود کامل هستند.