زانو درد شاید شایع‌ترین شکایتی باشد که به مطب ارتوپد می‌رسد. زانو بزرگ‌ترین مفصل بدن است و در هر قدم، بالا رفتن از پله و نشستن و برخاستن، چند برابر وزن بدن را تحمل می‌کند. علت زانو درد در یک نوجوان ورزشکار با یک فرد هفتادساله کاملاً متفاوت است و درمان هم باید بر اساس همین علت انتخاب شود. در این راهنمای جامع، از ساختار زانو و علت‌های درد تا درمان خانگی، تزریق و انواع جراحی زانو را مرور می‌کنیم.
ساختار زانو به زبان ساده
زانو محل به هم رسیدن سه استخوان است: انتهای استخوان ران، ابتدای استخوان ساق و کشکک که جلوی زانو قرار دارد. سطح این استخوان‌ها با غضروف مفصلی صاف پوشیده شده است. بین ران و ساق دو بالشتک هلالی به نام مینیسک داخلی و خارجی قرار دارند که ضربه را جذب و وزن را پخش می‌کنند.
چهار رباط اصلی زانو را پایدار نگه می‌دارند: رباط صلیبی قدامی و خلفی در داخل مفصل و رباط‌های جانبی داخلی و خارجی در دو طرف. عضله چهارسر ران و تاندون آن، که کشکک را در بر می‌گیرد، زانو را صاف می‌کنند. آسیب یا فرسودگی هر کدام از این اجزا می‌تواند به زانو درد منجر شود.
علت‌های زانو درد بر اساس سن
سن و نحوه شروع درد، مهم‌ترین سرنخ‌های تشخیص هستند.
در نوجوانان و جوانان
درد جلوی زانو یا سندرم درد کشکک، التهاب تاندون کشکک در ورزش‌های پرشی، بیماری ازگود اشلاتر در نوجوانان، دررفتگی کشکک و آسیب‌های ورزشی مثل پارگی رباط صلیبی و مینیسک. درباره رباط صلیبی در راهنمای رباط صلیبی نوشته‌ایم.
در میانسالان
پارگی‌های فرسایشی مینیسک، آرتروز اولیه، بورسیت و کیست بیکر پشت زانو. پارگی مینیسک را در مقاله پارگی مینیسک به تفصیل توضیح داده‌ایم.
در سالمندان
آرتروز زانو شایع‌ترین علت است و با درد هنگام راه رفتن و پله، خشکی و گاهی کج شدن زانو همراه است. همه چیز درباره آن را در راهنمای آرتروز زانو بخوانید.
نشانه‌های هشدار؛ چه زمانی فوراً به پزشک مراجعه کنیم؟
- زانو بعد از آسیب طی چند ساعت به‌شدت ورم کرده است.
- نمی‌توانید روی پا وزن بگذارید یا زانو تغییر شکل داده است.
- زانو داغ، قرمز و دردناک است و تب دارید؛ ممکن است عفونت مفصل باشد.
- زانو در یک وضعیت قفل شده و صاف نمی‌شود.
- درد و ورم ساق پا همراه با زانو درد، که ممکن است نشانه لخته خون باشد.
تشخیص زانو درد
ارتوپد با پرسیدن نحوه شروع درد، محل دقیق آن و علائمی مثل قفل شدن یا خالی کردن، و سپس معاینه تخصصی شامل تست‌های رباط و مینیسک، اغلب به تشخیص می‌رسد. رادیوگرافی ایستاده برای ارزیابی آرتروز و راستای پا ضروری است. ام‌آرآی وقتی لازم است که به آسیب مینیسک، رباط یا غضروف شک وجود دارد و نتیجه آن روی تصمیم درمانی اثر می‌گذارد. ام‌آرآی در افراد مسن تقریباً همیشه تغییراتی نشان می‌دهد که لزوماً علت درد نیستند.
درمان خانگی و مراقبت‌های اولیه
- در درد حاد، استراحت نسبی، یخ، بانداژ ملایم و بالا نگه داشتن پا.
- کاهش وزن؛ هر کیلوگرم کاهش وزن، فشار روی زانو را هنگام راه رفتن چند برابر کم می‌کند.
- ورزش‌های تقویت عضله چهارسر ران و عضلات لگن؛ نمونه‌های آن را در مقاله ورزش برای آرتروز زانو آورده‌ایم.
- پرهیز موقت از دو زانو نشستن، چمباتمه و پله زیاد.
- استفاده از کفش مناسب با ضربه‌گیر.
درمان‌های پزشکی غیرجراحی
داروهای ضدالتهاب و مسکن‌ها در دوره‌های درد، فیزیوتراپی برای تقویت عضلات و بهبود حرکت، زانوبند در برخی بیماران و تزریق‌های داخل مفصلی گزینه‌های بعدی‌اند. تزریق کورتون، ژل و PRP هر کدام کاربرد خود را دارند که در مقاله تزریق ژل و PRP زانو مقایسه شده‌اند. انتخاب درمان باید بر اساس علت و شدت بیماری باشد.
جراحی‌های زانو
وقتی درمان‌های غیرجراحی کافی نباشند، یکی از این جراحی‌ها ممکن است لازم شود:
آرتروسکوپی زانو
جراحی کم‌تهاجمی با دوربین برای ترمیم یا برداشتن مینیسک پاره، برداشتن قطعات آزاد و درمان ضایعات غضروف. درباره آن در مقاله آرتروسکوپی نوشته‌ایم.
بازسازی رباط صلیبی
جایگزینی رباط پاره‌شده با پیوند تاندونی، برای افراد فعال و ورزشکاران.
استئوتومی
اصلاح زاویه استخوان در پای پرانتزی برای انتقال بار از بخش آسیب‌دیده زانو، بیشتر در بیماران جوان‌تر.
تعویض مفصل زانو
جایگزینی سطوح آسیب‌دیده با پروتز در آرتروز پیشرفته. همه چیز درباره این جراحی را در راهنمای تعویض مفصل زانو و مراقبت‌های بعد از آن را در مقاله مراقبت بعد از تعویض مفصل زانو بخوانید.
هزینه درمان زانو درد
هزینه درمان از یک ویزیت و چند جلسه فیزیوتراپی تا جراحی تعویض مفصل تفاوت زیادی دارد. ما در صفحه‌های جداگانه، مبالغ ثبت‌شده توسط پزشکان و عوامل مؤثر بر قیمت را بررسی کرده‌ایم؛ برای مثال هزینه جراحی زانو، هزینه جراحی تعویض مفصل زانو و هزینه جراحی رباط صلیبی.
انتخاب دکتر زانو درد
برای زانو درد ساده، یک متخصص ارتوپدی باتجربه کافی است. اگر جراحی رباط، مینیسک یا تعویض مفصل مطرح است، پزشکی که فلوشیپ جراحی زانو دارد یا این جراحی‌ها را زیاد انجام می‌دهد، انتخاب بهتری است. فهرست بهترین دکتر زانو درد در تهران، بهترین دکتر زانو درد در کرج و بهترین دکتر زانو درد در بوشهر را ببینید که در آن‌ها نشانی، نقشه و نظر مراجعان هر پزشک آمده است.
زانو درد بخشی از دنیای گسترده ارتوپدی است؛ برای آشنایی با سایر بیماری‌های استخوان و مفصل، راهنمای کامل ارتوپدی را بخوانید.
پیشگیری از زانو درد
حفظ وزن مناسب، تقویت عضلات ران و لگن، گرم کردن پیش از ورزش، یادگیری تکنیک درست فرود و چرخش در ورزش‌ها، پرهیز از افزایش ناگهانی حجم تمرین و درمان کامل آسیب‌ها پیش از بازگشت به ورزش، مهم‌ترین راه‌های پیشگیری از زانو درد و آرتروز زودرس هستند. آسیب‌هایی مثل پارگی رباط و مینیسک اگر درست درمان نشوند، خطر آرتروز را در سال‌های بعد بیشتر می‌کنند.
زانو درد در زنان
زنان به دلایلی مثل پهن‌تر بودن لگن، تفاوت در زاویه ران و ساق، شلی بیشتر رباط‌ها و تغییرات هورمونی پس از یائسگی، بیشتر در معرض درد کشکک، پارگی رباط صلیبی در ورزش و آرتروز زانو هستند. تقویت عضلات لگن و ران و کنترل وزن در زنان اهمیت ویژه‌ای دارد و علائم آرتروز زانو در آن‌ها اغلب زودتر و شدیدتر بروز می‌کند.
پرسش‌های رایج
صدای زانو هنگام نشستن و برخاستن خطرناک است؟
صدای بدون درد معمولاً اهمیتی ندارد. اگر صدا با درد، ورم یا قفل شدن همراه است، باید بررسی شود.
آیا زانو درد با پیاده‌روی بدتر می‌شود؟
پیاده‌روی متعادل روی سطح صاف برای بیشتر زانوها مفید است. اگر درد بعد از پیاده‌روی بیش از یکی دو ساعت ادامه دارد، مسافت را کم کنید.
زانو درد شبانه نشانه چیست؟
درد شبانه در آرتروز پیشرفته شایع است، اما اگر با تب، کاهش وزن یا ورم همراه باشد، باید علت‌های دیگر هم بررسی شود.
چه زمانی تعویض مفصل زانو لازم است؟
وقتی آرتروز پیشرفته است و درد با درمان‌های غیرجراحی کنترل نمی‌شود و زندگی روزمره را مختل کرده است.
جمع‌بندی
زانو درد علت‌های متعددی دارد که با سن و نحوه شروع درد ارتباط دارند؛ از درد کشکک و آسیب رباط در جوانان تا پارگی مینیسک و آرتروز در میانسالی و سالمندی. بیشتر بیماران با کاهش وزن، ورزش، فیزیوتراپی و گاهی تزریق بهتر می‌شوند و جراحی‌هایی مثل آرتروسکوپی، بازسازی رباط و تعویض مفصل برای موارد انتخاب‌شده است. تشخیص دقیق توسط ارتوپد، اولین و مهم‌ترین قدم درمان است.
لیست بهترین دکترهای زانو درد در شهرهای مختلف
9 پاسخ